معیارهای محاسبه اضافه وزن

این روزها دغدغه كاهش وزن و تناسب اندام تقریباً فراگیر شده است. در این بین بازار رژیم های نامناسب و فانتزی كه اكثراً زودگذر هستند و گاه عوارض خطرناكی به همراه دارند، گرم است. این مقاله سعی دارد شاخصی برای متناسب بودن وزن ارائه كند.
برای تعیین وزن متناسب، شاخص ها و لوازم و ابزار بسیاری وجود دارد كه یكی از كلینیكی ترین و در دسترس ترین آنها، نمایه توده بدن (BMI) است. نمایه توده بدن برای تعیین وضعیت بدن از نظر نسبت وزن به قد استفاده می شود.
BMI هر فرد، از تقسیم وزن آن فرد، برحسب كیلوگرم بر مجذور قد او، بر حسب متر به دست می آید.
( (متر) قد + قد / (كیلو) وزن= BMI) كلیدی برای استانداردسازی این كمیت وجود دارد، بدین ترتیب كه عدد به دست آمده از این كسر اگر بین ۵/۱۸-۱۵ بود، فرد دچار لاغری (نوعی از سوءتغذیه) است.
۲۵-۵/۱۸ نشان دهنده وزن طبیعی، ۳۰-۲۵ اضافه وزن، ۳۵-۳۰ چاقی درجه یك، ۴۰-۳۵ چاقی درجه ۲ و ۴۰ به بالا چاقی درجه ۳ یا چاقی خطرناك است.
البته توجه به نكاتی الزامی است، از جمله اینكه در كودكان، زنان باردار، افراد مسن و ورزشكاران (به دلیل بالا بودن حجم عضله نسبت به چربی) از این شاخص استفاده نمی شود. نكته مهم دیگر كه كمتر مورد توجه قرار می گیرد، این است كه BMI شاخصی كیفی است و نشان دهنده مقدار اضافه وزن یا كاهش وزن نیست، بلكه فقط نوع وضعیت هر فرد را نشان می دهد. پس مثلاً اگر فردی ۲۷= BMI دارد، به این معنا نیست كه چون BMI طبیعی تا ۲۵ است، پس او ۲ كیلوگرم اضافه وزن دارد، بلكه فقط نشان دهنده اضافه وزن فرد است. برای تعیین دقیق اضافه وزن یا كاهش وزن به شكل كمی، فرمول های پیچیده دیگری وجود دارد. در مقاله های بعدی درباره آن بحث می كنیم.
نكته مهم دیگر اینكه BMI مطلوب، در ارتباط با سن است. یعنی با افزایش سن، BMI مطلوب دیگر بین ۲۵-۵/۱۸ نیست بلكه پس از هر دوره ۱۰ ساله (دهه)، به حد اكسترمم (بیشینه و كمینه) هر یك، باید یكی اضافه كرد تا BMI مطلوب مشخص شود.(همچنان كه در جدول می بینید.)
یعنی BMI یك شاخص كیفی است كه در استانداردسازی با افزایش سن، تغییر می كند. به عنوان مثال اگر فردی ۴۷ سال داشت دیگر BMI بین ۲۵-۵/۱۸ برای او طبیعی نیست و اگر BMI این فرد حتی ۲۷ باشد در رًنج طبیعی مرتبط با سن خود (۲۷-۲۲) قرار می گیرد.
به طور كلی زمانی دارای وزن مطلوب هستیم كه در گروه های كم وزن یا دارای اضافه وزن و البته چاقی قرار نگیریم.
نكته مهم دیگر نگهداری وزن مطلوب است كه استراتژی های خاص خود را دارد، از جمله فعالیت بدنی، تقسیم و تعدیل وعده ها، استفاده از مواد مغذی خاص در زمان های متفاوت، منظم بودن ساعت غذا خوردن، خواب و ورزش و دیگر موارد كه در مقاله های بعدی خواهد آمد.
مع الوصف اگر قادر باشیم وزن طبیعی خود را حفظ كنیم و از شروع میانسالی (۴۰ سالگی) تا سالمندی (۶۵ سالگی) آن را به تدریج به ۵ كیلوگرم كمتر از وزن طبیعی خود برسانیم، همچنین در سنین سالمندی ضمن حفظ موارد مذكور (از جمله فعالیت بدنی) این وزن را ثابت نگه داریم، خطر ابتلا به انواع بیماری ها از جمله بیماری های مزمن (دیابت نوع ۲، سرطان ها، بیماری های قلبی عروقی و غیره) را كه پس از تصادفات بیشترین علل مرگ و میر را در جوامع فعلی تشكیل می دهند، كاهش می دهیم.


طبقه بندی: تندرستی،